ارتودنسی یکی از مهمترین رشته های تخصصی دندانپزشکی است. همچنین اولین تخصص معرفی شده در دندانپزشکی می باشد. کار ارتودنسی دندان بیشتر تصحیح مال اکلوژن یا جفت شدن نامناسب دندانهاست. این امر می تواند ناشی از موقعیت نادرست دندانها و یا دو فک نسبت به هم باشد یا ممکن است درجاتی از هر دو مشکل در یک فرد موجود باشد. درمان های ارتودنسی ممکن است تنها بر تصحیح موقعیت دندانها و یا تغییر الگو و جهت رشد دو فک (درمان های ارتوپدیک) متمرکز باشد.از جنبه ی دیگر می توان درمانهای ارتودنسی را به درمان با دستگاه های ثابت و متحرک تقسیم نمود همچنین این درمان ها بر تغییر در طرح لبخند نیز تاثیر به سزایی دارند.

925554_T79sVMaf

انواع سیستم ارتودنسی

در ارتودنسی برای حرکت دادن دندانها از نیروی ملایم استفاده می شود این نیرو از طریق سیم های که فنریت بالایی دارند تامین می شود و از طریق براکت هایی که به دندانها چسبانده شده اند به دندان و استخوان اطراف ریشه دندان منتقل می شود. تاثیر این نیرو بر روی استخوان به نحوی است که در جهت حرکت دندان استخوان تحلیل پیدا می کند و در جهت مخالف استخوان ساخته می شود. در حدود 100 سال از زمان ارایه اولین دستگاه ثابت ارتودنسی می گذرد. برای قرار دادن دستگاههای اولیه در یک قرن پیش لازم بود تمام دندانها از یکدیگر جدا شوند، این مسئله ناراحتی فراوانی برای بیمار ایجاد می نمود.بنابراین طبیعی بوده و هست که وسایلی طراحی شوند تا راحتی بیشتری برای بیمار و متخصص ارتودنسی فراهم کنند. بعد از ابداع اولین وسایل پیشرفت های متعددی در حوزه های مختلف رشته ارتودنسی رخ داده است بطوریکه نزدیک به صد نوع وسیله مختلف در سالیان گذشته عرضه شده است. گروهی از جدید ترین براکتهای معرفی شده به بازار براکتهایی هستند که برای اتصال سیم به براکت نیازی به کش نداشته و از طریق مکانیسم قفل وبستی که درآنها تعبیه شده است سیم به براکت متصل می شود.این گروه از براکت ها به براکت های selfligated مشهور هستند.از رایج ترین براکت های این گروه سیستم های ارتودنسی دیمون(Damon)، اینوویژن(In-Ovation)، اسپید(Speed) می باشند.مهمترین نکته ای که در تبلیغ این وسایل از طرف شرکت های تولیدکننده برای متخصصان ارتودنسی ارایه می شود کاهش مدت زمان ویزیت بیمار ،کاهش طول دوره درمان و کاهش نیاز به کشیدن دندان و کاهش درد و ناراحتی بیمار است. هر یک از این موضوعات موافقان و مخالفانی دارد. فایده اصلی کاهش زمان معاینه بیمار برای متخصص ارتودنسی این است که امکان درمان بیماران زیادتر و سرویس دهی به تعداد زیادتری ازبیماران را فراهم می کند.
در نقطه مقابل این مسئله مطرح است که در تشخیص دقیق تر در رشته ارتودنسی صحبت کردن با بیمار جایگاه ویژه ای دارد.بسیاری از متخصصان ارتودنسی نکات مهم تشخیصی خود را در طی سلام و احوالپرسی اولیه با مشاهده حرکات لب و نحوه صحبت کردن بیمار بدون اینکه بیمار متوجه شود کشف می کنند. بنابراین گذراندن وقت بیشتر امکان کشف مشکلات بیشتری را فراهم می کند. تمام ادعاهایی که در ارتباط با یک محصول جدید ارایه می شود هنگامی از نظر متخصصان ارتودنسی تایید می شود که تحقیقا ت معتبر از سوی مراکز علمی معتبر آنرا تایید کند. تحقیقاتی که بدون در نظر گرفتن اصول تحقیق صحیح توسط تولید کننده ها انجام می شود صحیح نیست.نتیجه این بررسی نشان داد تفاوت معنی داری درادعا های اشاره شده در بین دستگاههای مختلف نسبت به یکدیگر وجود نداشت. مهمترین موضوع ،تفاوت مهارت فرد درمان کننده است بطوریکه مهارت متخصص ارتودنسی می تواند نقاط ضعف یک دستگاه را تحت پوشش قرار دهد . بنابراین این مهارت متخصص ارتودنسی است که می تواند فرد را درمان می کند نه وسیله یا سیستم خاص. گروه دیگری از وسایل جدید ،پلاک ارتودنسی متحرک شفافی هستند که به دلیل دید کمتر و قابل برداشت بودن توجه افراد را جلب می کنند.این وسایل بنام سیستم های Esix یا Invisalign معروف هستند.تبلیغات در مورد این وسایل بطور اغراق آمیزی درمان کوتاه و نامریی را تبلیغ می کند که به هیچ عنوان صحیح نمی باشد.اگر با دقیق ترین روش یعنی قالب گیری و ارسال به لابراتوار معتبر هم انجام شود قادر به تامین تمام حرکات دندانی نخواهد بود.هزینه تهیه پلاک ها توسط لابراتوار حداقل 2000 دلار خواهد بود که برای درمان در این سطح مناسب نیست.بهترین کاربرد این وسایل در حفظ نتایج درمان ارتودنسی ثابت است که در این مورد هم با توجه به تغییر جریان بزاق در سطح دندان ها مسئله تغییر رنگ یا پوسیدگی دندان ها افزایش می یابد

مشکلات ارتودنسی بعد از درمان

برگشت درمان ارتودنسی به سه شکل کلی برگشت مشکلات فکی، برگشت کجی دندان و بازشدن فضا در ناحیه دندان‌های کشیده شده خود را نشان می‌دهد.
1- مشکلات فکی: در کسانی است که درمانشان طی یا قبل از بلوغ انجام شده است و با ادامه رشد، ناهنجاری ارتودنسی مجددا خود را نشان می‌دهد. این مشکل در اغلب موارد در کسانی بروز می‌کند که دارای فک پایین جلوآمده هستند و در اغلب موارد با بهترین درمان هم خطر برگشت را دارد.
ماهیت این مشکلات طوری است که متخصص ارتودنسی از خطر برگشت آگاه بوده و مزایا و خطرات درمان را در ابتدا به والدین بیمار گوشزد نموده و با توافق آن ها شروع به درمان می‌کند.
2- کجی دندانی: در مواردی رخ می‌دهد که متخصص ارتودنسی برای رعایت مصلحت بیمار و به دست آوردن نتیجه عمدتا زیباتر و طبیعی‌تر، تمایلی برای کشیدن دندان نداشته و طرح درمان را بر مبنای درمان بدون کشیدن دندان طرح‌‌ریزی می‌کند. به این امید که با کمترین خطر، بهترین درمان را انجام دهد.
وی با مطلع بودن از این موضوع، در صورت برگشت، درمان مجددی را با کشیدن دندان یا استفاده از روش‌های جانبی مثل جراحی فک به بیمار پیشنهاد می‌کند.
یادآوری این نکته مهم است که تغییرات دندانی مرتبط با افزایش سن و رشد به عنوان برگشت درمان ارتودنسی طبقه‌بندی نمی‌شوند.
این تغییرات دندانی عمدتا در دوره چند سال بعد از درمان ارتودنسی به طور ناچیز اتفاق می‌افتد. عمده مشکلاتی که به عنوان برگشت درمان ارتودنسی مطرح است، آن هایی هستند که طی شش ماه پس از باز کردن دستگاه‌های ثابت ارتودنسی، خود را نشان می‌دهند.
3- بازشدن فضا در ناحیه دندان‌های کشیده شده: در افرادی که دندان کشیده شده است، برگشت درمان عمدتا با باز شدن فضا در ناحیه دندان‌های کشیده شده خود را نشان می‌دهد که شیوع این مساله قابل توجه نیست.
در این موارد، بسته به مقدار باز شدن فضا و شکل و اندازه طبیعی دندان، درمان مجدد یا استفاده از درمان‌های بازسازی اندازه طبیعی دندان توصیه می‌شود.
هدف متخصص ارتودنسی این نیست که تمامی ‌دندان‌ها را با زور و اعمال نیرو در محل ثابتی نگه دارد، بلکه این هماهنگی اجزاست که باعث حفظ یک دندان در یک موقعیت می‌شود که در نهایت توسط این اجزا یعنی دندان‌ها، استخوان فک، عضلات و بافت‌های نرم ناحیه صورت می‌گیرد.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)