تزریق پی آر پی (prp) و کاربرد آن در طب فیزیکی

پلاسمای سرشار از پلاکت یا PRP محلولی است که با تزریق کردن آن، فرایند التیام‌بخشی خود بدن برانگیخته می‌شود. پلاسما یکی از اجزاء خون و حاوی فاکتورها یا پروتئین‌های خاص است، همچنین پلاسما عامل لخته شدن خون محسوب می‌شود. پلاسما حاوی پروتئین‌هایی است که به رشد سلولی کمک می‌کند. پلاکت از قابلیت بالایی در تسهیل روند التیام عضله، تاندون و رباط برخوردار است. درمان درد با پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) یک درمان غیرجراحی جدید است که با برانگیختن فرایند التیام‌بخشی دراز مدت بدن به تسکین درد عارضه‌های عضلانی  اسکلتی کمک می‌کند.

مزایای استفاده از پی آر پی

pi-ar-pi2

روش درمانی پی آر پی کاربردهای زیادی دارد که تعدادی از آن ها عبارتند از:

درمان آسیب دیدگی‌ها و درد مزمن مقاوم به دیگر درمان‌ها

PRP راه‌حلی مناسب برای بیمارانی است که نتوانسته‌اند با انجام درمان‌های دیگر بر درد مداوم، گرفتگی عضلانی و محدودیت دامنه حرکتی خود غلبه کنند، به سختی می‌توانند حرکت کرده و ورزش کنند، از اختلالات خواب و محدودیت‌ها و عوارض دیگر رنج می‌برند. بدن به مرور زمان توانایی تشخیص دادن این که کدام ناحیه‌ها نیاز به درمان دارد، را از دست می‌دهد، به ویژه اگر آسیب دیدگی مزمن، فرسایش یا تحلیل رفتن و عارضه‌هایی چون التهاب مزمن تاندون درد شدیدی را ایجاد کرده باشد. به همین دلیل بسیاری از متخصصین بر این باوراند که پی آر پی (PRP) به دلیل افزایش تحریک طبیعی و دربرداشتن فاکتورهای رشد، یکی از بهترین انواع پرولوتراپی برای آسیب‌های مزمن محسوب می‌شود.

کاهش علائم التهاب تاندون

پی آر پی به درمان آسیب‌های ورزشی، مانند آسیب دیدگی‌های تاندون آشیل یا مشکلات آرنج از قبیل تنیس البو (اپیکوندیلیت یا آرنج تنیس بازان)، التهاب یا پارگی تاندون‌های اکستنسور یا فلکسور و پارگی رباط‌های جانبی و جانبی رادیال کمک می‌کند.

کاهش علائم آرتروز

درمان پی آر پی و سلول‌های بنیادی به دلیل دربرداشتن فیبروبلاست‌های سینوویال و فاکتورهای رشد هپاتوسیت، تاثیر قابل توجهی بر بازیابی هیالورونیک اسید دارد. این اثرها به ویژه برای بیمارانی مفید است که به دلیل ابتلا به آرتروز از یکی از شایع‌ترین علائم این بیماری یعنی زانو درد رنج می‌برند.

کمک به بهبود عارضه‌هایی مانند خار پاشنه و زانوی دوندگان

پی آر پی علاوه بر کمک به درمان آرتروز برای بیماران دچار آسیب دیدگی یا آسیب ورزشی زانو یا پا درد نیز مفید است. بیمارانی که از عارضه زانوی دوندگان و التهاب آرنگ کف پا یا خار پاشنه رنج می‌برند، می‌توانند با انجام PRP سریع‌تر بهبود یابند.

تسکین درد پایین کمر

پی آر پی یکی از روش‌های متداول درمان درد مزمن پایین کمر است و تقریباً 60 % از بیمارانی که از این روش درمانی استفاده کرده‌اند، بهبود قابل توجهی را از نظر وضعیت اندامی و پایداری تجربه کرده و دردشان نیز کاهش قابل ملاحظه‌ای داشته است. درصد زیادی از موارد کمر درد مزمن از پارگی یا برآمدگی (فتق) دیسک، عارضه‌های اسکلتی عضلانی، ناپایداری رباط و وضعیت اندامی نامناسب نشأت می‌گیرد. این عارضه‌ها به مرور به بافت آسیب می‌زند و غالباً منجر به آسیب دیدگی یا دردی می‌شود که در بدن منتشر می‌گردد. برای مثال درد از پایین کمر در پایین پا پخش می‌شود. پی آر پی با درمان رباط‌های ساختاری (مانند رباط‌های خاصره‌ای کمری، ساکروایلیاک، کمری خاجی یا لومبوساکرال و سوپرااسپیناتوس) و بهبود پایداری و توزیع وزن درد پایین کمر را نیز تسکین می‌دهد.

آمادگی قبل از تزریق پی آر پی

فرایندهایی که قبل از تزریق پی آر پی انجام می‌شوند عبارتند از:

  •  از دو تا سه هفته قبل از درمان درد با پی آر پی از مصرف داروهای کورتیکواستروئید خودداری کنید.
  •  مصرف داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDs)، مانند ایبوپروفن یا آسپرین، یا داروهای مخصوص درمان آرتروز مانند سلبرکس را از یک هفته قبل از درمان متوقف کنید. البته ممکن است مصرف آسپرین 81 میلی گرمی در دوز پایین مانعی نداشته باشد.
  •  از 5 روز قبل از درمان، داروهای ضدانعقاد مصرف نکنید. برای تغییر برنامه مصرف دارو حتماً با پزشک مشورت کنید.
  •  روز قبل از درمان مایعات فراوان بنوشید.
  •  برخی بیماران باید بلافاصله قبل از درمان داروی ضداضطراب مصرف کنند.

مراحل تزریق پی آر پی

pi-ar-pi3

پلاکت‌های مورد نیاز برای PRP در عملی شبیه به زمان گرفتن خون برای انجام آزمایش، از خون خود بیمار گرفته می‌شود. مراحل درمان پی آر پی به شرح زیر است:

  •  ابتدا از بیمار خون گرفته می‌شود. حجم نمونه لازم به محل تزریق پی آر پی بستگی دارد.
  •  سپس خون در سانتریفیوژ چرخانده می‌شود تا پلاکت، گلبول قرمز و گلبول سفید از هم جدا شود و هر یک در سطحی از لوله قرار بگیرد. پلاسمای غنی از پلاکت جدا و برای تزریق آماده می‌شود.
  •  متخصص پلاسمای جداسازی شده را برای تزریق در موضع دردناک آماده می‌کند. برای تزریق دقیق معمولاً از روش‌های تصویربرداری، مانند سونوگرافی، استفاده می‌شود تا پی آر پی در ناحیه تعیین شده، برای مثال در تاندون، تزریق شود. سپس پزشک PRP را تزریق می‌کند.

مراقبت پس از تزریق پی آر پی

پس از تزریق پی آر پی التهاب، درد و ورم موقتی ایجاد می‌شود. غالباً از بیمار خواسته می‌شود که چند روز استراحت کند و به مفصل تزریق شده فشار نیاورد. همچنین پزشک به بیمار توصیه می‌کند که پس از تزریق:

  •  مسکن ضدالتهابی مصرف نکند، پزشک مسکن مناسب را تجویز خواهد کرد.
  •  از چوب زیربغل استفاده کند و برای محافظت و بی‌حرکت نگه داشتن مفصل تزریق شده بریس و یا آتل ببندد.
  •  روزانه چند بار، هر بار به مدت 20 ـ 10 دقیقه کمپرس سرد روی موضع قرار دهد تا درد و ورم کاهش یابد. البته برخی پزشکان کمپرس گرم را توصیه می‌کنند.

درمان پی آر پی چقدر طول می‌کشد؟

طول درمان پی آر پی حدودا 2 ساعت است که این مدت شامل مراحل آماده سازی و ریکاوری نیز می‌شود. اگر تزریق PRP توسط متخصص مجرب انجام شود، کاملاً ایمن است، درد را بدون به دنبال داشتن عوارض معمول جراحی و بیهوشی عمومی تسکین می‌دهد، نیازی به بستری شدن ندارد و لازم نیست پس از تزریق مدت طولانی استراحت کرد و از کار و تحصیل بازماند. در واقع اکثر بیماران کار یا فعالیت‌های معمول خود را بلافاصله پس از تزریق دنبال می‌کنند.

تعداد جلسات

در ابتدا لازم است که تعداد جلسات کافی برای بیشینه‌سازی اثر درمان انجام شود. تعداد دقیق جلسات به ناحیه تزریق، نوع آسیب و توانایی التیام‌بخشی بدن بستگی دارد. معمولاً یک تا چهار جلسه درمان انجام می‌شود. البته بیمار پس از فقط یک یا دو جلسه متوجه بهبود چشمگیری می‌شود.

عوارض

عوارض پی آر پی عبارت است از:

  •  عفونت
  •  آسیب دیدگی عصبی
  •  درد در محل تزریق
  •  آسیب بافت

متخصص طب فیزیکی عوارض احتمالی را پیش از درمان به بیمار اطلاع می‌دهد و اقدامات لازم را برای به حداقل رساندن این عوارض در نظر می‌گیرد.

 هزینه

شرکت‌های بیمه‌ی معدودی هزینه پی آر پی را تحت پوشش قرار می‌دهند و بیمار خود باید بخش اعظم هزینه درمان را بپردازد. هزینه تزریق PRP تابعی از موقعیت جغرافیایی کلینیک و شیوه و محل تزریق است.

پرسش‌های متداول

 

آیا پی آر پی دردناک است؟

هرچند آستانه درد تمام بیماران یکسان نیست، اما اکثر بیماران درد خفیف تا متوسطی را گزارش می‌دهند. در ابتدا یک سوزن برای گرفتن خون از رگ وارد بازو می‌شود و سپس سوزن‌های کوچکی برای تزریق پی آر پی وارد موضع آسیب دیده می‌گردد.

آیا ممکن است بدن به محلول پی آر پی حساسیت نشان بدهد؟

بسیار به ندرت پیش می‌آید که بیمار واکنش شدیدی به سرم گرفته شده از بدن خودش نشان بدهد. همچنین ممکن است بیمار به مواد مورد استفاده در عمل حساسیت داشته باشد.