در اصطلاح پزشکی به درد استخوان دنبالچه (گاهی با عنوان دمبالچه نیز یاد می شود)، کوکسیدنی گفته می شود. دنبالچه استخوانی است که در انتهای ستون فقرات قرار گرفته است. رباط ها و تاندون های مجاور دنبالچه ملتهب و دردناک می توانند شوند. درد دنبالچه می تواند یک ناراحتی خفیف تا یک درد شدید و مزمن باشد. از شایعترین علائم این بیماری دردی است که با نشستن تشدید می شود. علت درد استخوان دنبالچه می تواند  روش های درمانی متفاوتی داشته باشد. درد دنبالچه پس از زمین خوردن، شکستگی دنبالچه، بعد از زایمان، کشیدگی مکرر یا جراحی بوجود می آید. در بعضی از موارد، علت درد مشخص نیست. درد دنبالچه می تواند به راحتی یابه خودی خود درمان شود یا تبدیل به درد مزمنی شود که که چند سال پایدار بالشد. درد استخوان دنبالچه در زنان پنج برابر مردان است، احتمالا به این خاطر که لگن زن ها سطح  محافظ کمتری دارد. در اغلب موارد بی ثباتی دنبالچه که باعث التهاب مزمن می شود، درد را بوجود می آورد. در اکثر موارد علل درد استخوان دنبالچه در صورتی که روش درمانی مناسبی برای آن مورد استفاده قرار گیرد، قابل درمان است. با این حال، این موضوع تا حد زیادی به پزشک بستگی دارد که بتواند بطور مناسب بیماری را تشخیص داده و اقدام به درمان درد دنبالچه بکند.

علت و علل

درد دنبالچه علت های مختلفی دارد و شامل بی ثباتی دنبالچه، خارج از راستا بودن، اسپاسم عضلانی، کیست پیلونیدال، کیست تارلوف، بیماری های عصبی، سرطان، درد ارجاعی، درد عصبی، روش های درمانی قبلی یا درد خیالی می شود.

عمده علت درد دنبالچه برمی گردد به نیمه در رفتگی های استخوان دنبالچه و عدم ثبات این استخوان و حرکت بیش از حد آن که درد ناحیه را باعث می شود.

اغلب آسیب دیدگی های دنبالچه با صدمه مستقیم به ناحیه دنبالچه ایجاد می شوند:

  • زمین خوردن در حالت نشسته و روی یک سطح سفت، شایع ترین علت آسیب دیدگی های دنبالچه است
  • ضربه مستقیم به دنبالچه از قبیل ضربه ای که در طول ورزش های پر خورد صورت می گیرد باعث آسیب وارد شدن به این ناحیه و درد دنبالچه می شود.
  • دنبالچه ممکن است در زایمان آسیب ببند یا بشکند
  • کشیدگی  یا اصطکاک مکرر دنبالچه ( معمولا در حین دوچرخه سواری یا پارو زدن) باعث آسیب به دنبالچه گاهی اوقات، علت آسیب های دنبالچه مشخص نیست.
  • از علت های دیگر درد دنبالچه که زیاد شایع نیستند می تواند به اسپرز استخوان (زائده استخوان)، فشردگی ریشه های عصب یا آسیب وارده به بخش های دیگر ستون فقرات، عفونت موضعی و تومور اشاره کرد.

علائم

درد دنبالچه از مشکلات شایع و آزار دهنده ستون مهره است. درد استخوان دنبالچه در پایین ترین قسمت ستون مهره و زیر باسن احساس می شود و موجب اشکال در نشستن بیمار می شود. علائم درد دنبالچه از قرار زیر هستند:

  • احساس درد در حین نشستن و پس از آن که شدت درد بستگی به مدت زمان نشستن شما دارد.  احساس درد در حین نشستن و پس از آن از علائم اصلی درد دنبالچه است. افزایش درد و حساسیت ناشی از نشستن برای مدت طولانی ممکن است تا چندین روز طول بکشد.
  • درد شدید دنبالچه در حین نشستن و برخاستن. برای جلوگیری از این درد سعی کنید در حین برخاستن کمی به جلو خم شوید و کمر خود را گود بیندازید.
  • درد دنبالچه  ناشی از نشستن بر روی یک سطح نرم
  • درد شدید دور استخوان دنبالچه
  • حساسیت به فشار دادن انگشت بر روی نوک یا لبه های دنبالچه
  • درد شدید در پا
  • احساس درد در طول دفع  مدفوع و گاهی اوقات در حین برقراری رابطه جنسی هم در زنان و هم مردان
  • در صورتی که درد دنبالچه ناشی از صدمه باشد، بخش های دیگری از بدن نیز آسیب می بینند. در صورتی که این آسیب دیدگی قسمت های استخوان خاجی، باسن یا پا را شامل شود، پیدا کردن قسمتی که بیشترین درد استخوان دنبالچه را بوجود می آید بسیار مشکل است. تزریق در ناحیه دنبالچه به شما کمک می کند تا متوجه شوید که چه مقدار از درد ناشی از دنباچه است.

تشخیص

low_back_pain

یکی از اولین اهداف تشخیص حذف وجود بیماری های دیگر مثل سرطان به عنوان علت درد دنبالچه است. احتمال سرطان خیلی نادر است، اما باید بررسی شود. عکس برداری با اشعه ایکس، سی تی اسکن، ام آرا ای و کولونوسکوپی به این منظور مورد استفاده قرار می گیرند. برای تعیین درمان مناسب برای درد ، تشخیص اینکه درد استخوان دنبالچه ناشی از کمر یا قسمت های دیگرغیرمرتبط با دنبالچه است، مهم می باشد. اگر درد ناشی از قسمت های دیگر بدن باشد نیز باعث بوجود آمدن ناراحتی در حین نشستن می شوند، اما نیازمند روش های درمانی متفاوتی به نسبت روش های درمان درد دنبالچه هستند. آزمایشاتی که به آنها اشاره شد همیشه علت درد را تشخیص نمی دهد و ممکن است برای پیدا کردن علت درد دنبالچه به انجام آزمایشات دیگری نیاز باشد. گاهی اوقات تزریق در ناحیه  دنبالچه به تشخیص کمک می کند.

درمان

در ادامه انواع راه و روش های رفع و درمان درد دنبالچه ذکر شده است:

درمان خانگی

آسیب دیدگی های دنبالچه اغلب درد شدیدی را به همراه دارند، بنابراین مراقبت های خانگی برای  کنترل درد استخوان دنبالچه و جلوگیری از التهاب بیشتر دنبالچه مورد استفاده قرار می گیرند.

  • از نشستن به مدت طولانی خودداری کنید. وقتی مجبور به نشستن روی یک سطح سفت هستید، بر روی یکی از طرفین باسن خود بنشینید. همچنین، به جلو خم شوید و وزن بدن خود را از روی دنبالچه بردارید.
  • برای درد دنبالچه ناشی از صدمه، در چند روز اول پس از آسیب دیدگی روزی چهار بار به مدت 15 تا 20 دقیقه روی ناحیه دنبالچه خود کمپرس یخ قرار دهید.
  • برای تسکین درد، داروهایی مثل ایبوپروفن یا داروهای مشابه را برطبق دستوری که روی جعبه آن نوشته، مصرف کنید.
  • می توانید یک بالشت زیر باسنی خریداری کنید و بر روی آن بنشینید. این بالشت در قسمت میانی خود سوراخی دارد که از تماس استخوان دنبالچه با سطوح صاف و تشدید درد دنبالچه جلوگیری می کند.
  • برای جلوگیری از یبوست غذاهای سرشار از فیبر بخورید.

دارو

داروهای  مسکن می توانند در کاهش درد دنبالچه موثر باشد، اما درد استخوان دنبالچه را درمان نمی کند. در بارداری مصرف داروهایی که در ادامه معرفی می شود، حتما باید با تجویز پزشک باشد.در صورتی که درد و ناراحتی شما خفیف باشد، داروهای مسکن ضد التهابی را برای تسکین علائم کفایت می کنند. پزشک نوعی از مسکن ها به نام داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی را برای شما تجویز می کند. این داروها علاوه بر تسکین درد دنبالچه باعث کاهش التهاب دور دنبالچه می شوند. این داروها وقتی به صورت منظم مصرف شوند و محدود به زمان شدت گرفتن علائم نشوند، بیشترین کارایی را دارند. ایبوپروفن نوعی داروی ضد التهابی غیراستروئیدی است که می توانید بدون نسخه آن را تهیه کنید. بعضی از افراد نمی توانند این داروها را مصرف کنند، زیرا به آنها آلرژی دارند. از عوارض  این دارو  افزایش احتمال بروز زخم معده می باشد. در صورتی که نمی توانید این داروها را مصرف کنید، داروهای مسکن مثل پاراستامول نیز می تواند مفید باشد.

در صورتی که درد دنبالچه مزمن و شدید باشد، مسکن قوی تری به نام ترامادول باید مورد استفاده قرار گیرد. ترامادول عوارض جانبی از قبیل یبوست، سردرد و گیجی را به همراه دارد. ترامادول عموما برای مدتی کوتاه تجویز می شود، زیرا می تواند اعتیادآور شود. در صورتی که برای مدت بیشتری تجویز شود، میزان مصرف آن به تدریج کاهش پیدا کند تا از بوجود آمدن علائم جلوگیری شود.

تزریق

syringe_460x261

در صورتی که داروهای مسکن برای تسکین درد دنبالچه موثر واقع نشدند، پزشک دارو را به کمر شما تزریق می کند تا به تسکین درد استخوان دنبالچه کمک کند. کورتیکواستروئیدها باعث کاهش التهاب و درد استخوان دنبالچه می شود. گاهی اوقات، کورتیکواستروئیدها با بی حسی موضعی ترکیب می شود تا اثر به مراتب بیشتری را داشته باشند. تزریق کورتیکواستروئید باعث بهبود علائم درد دنبالچه می شود، اگرچه اثرات هر بار تزریق کورتیکواستروئید تنها برای چندین هفته باقی می ماند. تزریقات کورتیکواستروئید باعث درمان این بیماری نمی شوند و تزریق بیش از حد کورتیکواستروئید به کمر و دنبالچه آسیب می رساند. بنابراین این نوع تزریق را تنها سالی یک یا دو بار می توانید انجام دهید

فیزیوتراپی

دکتر فیزیوتراپی درد ناحیه دنبالچه را معاینه می کند و برای متوقف کردن درد استخوان دنبالچه بسته به شدت درد روش درمانی صحیح را مورد استفاده قرار می دهد. بعضی از این روش ها عبارتند از:

  • ماساژ بافت نرم
  • حرکات ورزشی توانبخشی
  • درمان دستی

شواهد کمی مبنی بر تاثیرگذاری درمان های دستی ستون فقرات در تسکین درد دنبالچه به در کوتاه مدت برای افراد مبتلا به درد دنبالجه وجود دارد. درمان های دستی ستون فقرات از قرار زیر هستند:

  • استخوان درمانی: این روش درمان با دست به تشخیص و درمان مشکلات عضلات، عصب ها و مفاصل مورد استفاده قرار می گیرد.
  • کایروپراکتیک: این روش درمان با دست بر اساس این نظریه است که بسیاری از مشکلات از جمله درد دنبالچه با در راستا نبودن ستون فقرات مرتبط است.

به روش های استخوان درمانی و کایروپراکتیک طب مکمل و جایگزین (CAMS) گفته می شود، زیرا با روش های درمانی سنتی تر تفاوت های قابل توجهی دارد. بر خلاف روش های سنتی، طب مکمل و جایگزین همیشه براساس شواهد علمی نیستند. در صورتی که برای درمان درد دنبالچه می خواهید از طب مکمل و جایگزین استفاده کنید، همیشه مطمئن شوید که پزشک معالج شما ماهر و کارآزموده  است و کادر مجربی دارد.

جراحی

عمل جراحی درمان درد دنبالچه شایع نیست و معمولا زمانی توصیه می شود که تمامی روش های درمانی دیگر برای شما جواب نداده باشند. دنبالچه باید بوسیله عمل جراحی برداشته شودیا اینکه قسمتی از دنبالچه خود را از طریق عمل جراحی بردارید. عمل جراحی برداشتن استخوان دنبالچه تحت بیهوشی کامل صورت می گیرد. جراح در پوست روی دنبالچه شما برشی ایجاد می کند تا بتواند آن را جدا کند. عضلات، تاندون ها و رباط های متصل به دنبالچه به قسمت های دیگر لگن شما متصل هستند تا کارایی خود را حفظ کنند.

درد دنبالچه عمدتا در اثر وارد شدن ضربه بوجود می آید و در زنان شایعتر از مردان می باشد. درد استخوان دنبالچه در بارداری و بعد از زایمان (به دلیل فشار زایمان) ممکن است بروز کند. روش های درمان درد دنبالچه در اکثر بدون جراحی است و منجر به درمان قطعی آن می شود. درمان جراحی فقط  برای تعادا خیلی کمی از بیماران که با روش های درمانی دیگر مشکلشان حل نشده است مورد استفاده قرار می گیرد.