عصب سیاتیک بعنوان طولانی‌ترین عصب بدن انسان است که از پایین کمر تا انتهای پا کشیده می‌شود. سیاتیک یک اصطلاح چتری است که شامل هرگونه درد یا علائم عصبی است که بر روی هر قسمت از این عصب طولانی تأثیر می‌گذارد. بیشتر بیماران درد را به عنوان احساس سوزش، تیز یا گزگز توصیف می‌کنند. درد سیاتیک اغلب هنگام ایستادن یا نشستن شدیدتر است و هنگام خوابیدن یا راه رفتن بهبود می‌یابد. تست‌های تشخیصی متعددی برای اطمینان از این وضعیت وجو دارد. برای تشخیص سیاتیک علاوه بر معاینات فیزیکی پزشک که در ادامه‌ی مطلب به‌طور کامل توضیح داده شده است، تست‌های تشخصیی دیگری مانند نوار عصب و عضله، و یا ام آر ای (تشخیص سیاتیک بعلت دیسک کمر) انجام می‌شود. تشخیص سیاتیک در روند درمان نقش مهمی دارد. از مهمترین درمان‌های غیر جراحی برای درد سیاتیک می‌توان به دارو، فیزیوتراپی و ورزش‌های کنترل شده اشاره کرد.

جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره­‌ی روش‌های تشخیص سیاتیک و درمان آن و یا رزرو نوبت در مطب دکتر امیر موید نیا با شماره تلفن­‌های ۰۳۱۳۶۲۹۳۵۷۵۰۹۱۳۵۴۸۴۱۰۶۰۹۱۳۵۴۸۴۱۰۶ تماس حاصل فرمایید.

سیاتیک چگونه تشخیص داده می‌شود؟


هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که بتواند سیاتیک را تشخیص دهد. تشخیص سیاتیک براساس علائم (و سابقه پزشکی)، معاینه فیزیکی، و تصویربرداری و سایر آزمایشات انجام می‌شود.

معاینه فیزیکی

به یک معنا، سیاتیک یک بیماری نیست بلکه نشانه یک بیماری دیگر است: یک حالت فضاگیر (فشرده‌سازی عصب) که باعث فشرده شدن عصب سیاتیک می‌شود. بنابراین، ارزیابی / تشخیص موفقیت‌آمیز سیاتیک به ارزیابی موفقیت‌آمیز علت اصلی فشردگی عصب سیاتیک بستگی دارد.

بالا بردن پای صاف (SLR)

بالا بردن پای صاف (SLR)

معاینه فیزیکی سیاتیک با بالا بردن پای صاف (SLR) آغاز می‌شود. برای انجام این معاینه بیمار به پشت می‌خوابد و پزشک با بالا بردن استخوان ران از ناحیه مفصل ران و کشیدن آن از ناحیه زانو، اندام تحتانی بدن بیمار را بالا می‌برد.  این کار یک نیروی کششی به تمام بافت‌های نرم خلفی از جمله عصب سیاتیک وارد می‌کند و باعث کشش بیشتر آن‌ها می‌شود. اگر عصب سیاتیک از قبل در فورامن بین مهره‌ای (IVF) (یا مجرای مرکزی) فشرده شده باشد، این نیروی کششی آن را بر خلاف ضایعه فضا گیر (برآمدگی / دیسک فتق یا خار استخوانی) محکم می‌کشد و در نتیجه علائم در اندام تحتانی افزایش می‌یابد. به همین دلیل، دریافت نتیجه مثبت از ارزیابی SLR سیاتیک نیاز به معاینه اندام تحتانی دارد. سپس این آزمون برای طرف مقابل نیز تکرار می‌شود.

توجه: با توجه به مکانیسم SLR ، SLR فعال باید همان نتایج SLR غیرفعال را داشته باشد. هرچند در SLR غیرفعال، نیازی نیست که بیمار به طور فعال عضلات خود را منقبض کند. زیرا این کار ممکن است با ایجاد درد به دلیل کشیدگی عضلانی، بر نتیجه تشخیص پزشک اثر منفی بگذارد.

آزمایش اسلامپ 

آزمایش اسلامپ

یک آزمایش ارتوپدی دیگر برای تشخیص سیاتیک به نام “تست اسلامپ” شناخته می‌شود. دلیل نامگذاری این آزمایش وضعیت خمیده‌ای است که بیمار در طول تست باید به خود بگیرد. این آزمایش کششی را بر روی کل نخاع و اعصاب محیطی اندام فوقانی و تحتانی ایجاد می‌کند. بنابراین می‌تواند ضایعه فضاگیر ناحیه گردن و کمر و همچنین سندرم خروجی قفسه سینه را ارزیابی کند. این آزمایش معمولاً با انجام چند مرحله به ترتیب زیر انجام می‌شود: بیمار روی تخت می‌نشیند و از او می‌خواهند:

  • دست‌های خود را از پشت به هم قفل کند
  • ستون فقرات قفسه سینه و کمر خود را خم کند.
  • سر و گردن خود را خم کند.
  • مفصل زانو و مفصل مچ پای خود را به سمت بالا و پایین حرکت دهد.

مثبت بودن نتیجه آزمایش نشان‌دهنده این است که منشا درد سیاتیک در اندام تحتانی است. سپس این آزمون برای طرف مقابل نیز تکرار می‌شود.

آزمایش سرفه و مانور والسالوا 

آزمایش سرفه و مانور والسالوا

دو آزمایش ارتوپدی دیگر برای سیاتیک آزمایش سرفه و مانور والسالوا است.

  • در آزمایش سرفه، همانطور که از نام آن مشخص است، پزشک از بیمار می‌خواهد که سرفه کند.
  • در مانور والسالوا پزشک از بیمار می‌خواهد که نفس عمیق بکشد و نفس خود را حبس کند. (توجه داشته باشید: از آنجا که مانور والسالوا می‌تواند باعث ایجاد رفلکس وازوواگال شود و فشار خون را کاهش دهد، معمولاً توصیه می‌شود که این آزمایش را به صورت نشسته انجام دهید).
  • مکانیسم هر دوی این آزمون‌های ارزیابی افزایش فشار داخل طناب نخاعی بدن در مجرای مرکزی (IVF) در برابر ریشه‌های عصب است. اگر فشردگی اصلی عصب که باعث ایجاد درد سیاتیک می‌شود در IVF رخ داده باشد، سرفه یا فشار آوردن احتمالاً باعث تولید یا افزایش درد در اندام تحتانی می‌شود. همانند SLR و تست اسلامپ، مثبت بودن نتیجه آزمایش سرفه و والسالوا نشان‌دهنده این است که منشا درد در اندام تحتانی است.

سایر آزمایشات فیزیکی 

از آنجا که ممکن است سیاتیک ناشی از سندرم پیریفورمیس باشد، ارزیابی پیریفورمیس از نظر سفتی ضروری خواهد بود. زیرا سفتی عضله پیریفورمیس ممکن است باعث فشرده شدن عصب سیاتیک شود. این کار را می‌توان از طریق لمس و ارزیابی توانایی طولانی شدن آن با کشش انجام داد.

اگر علائم سیاتیک در بیمار مشاهده شود، ارزیابی ضعف عضلانی که ممکن است به دلیل فشرده شدن نورون‌های حرکتی عصب سیاتیک ایجاد شده باشد نیز مهم است. پزشک از بیمار می‌خواهد که روی پاشنه خود بایستد. بیمار برای این کار مجبور است عضلات دورسی فلکسور خود را منقبض کند. همچنین از بیمار می‌خواهند که روی انگشتان پای خود بایستد که این کار نیازمند انقباض عضلات پلانتار فلکسور است. ناتوانی در ایستادن بر روی پاشنه یا انگشتان پا ممکن است نشان دهنده ضعف عضله مرتبط به دلیل فشرده شدن نورون حرکتی باشد (البته ممکن است صرفا نشان‌دهنده ضعف تعادل بیمار باشد).

سایر تست‌های تشخیص سیاتیک

سایر تست‌های تشخیص سیاتیک

علاوه بر سابقه پزشکی کامل و معاینه فیزیکی، روش‌های تشخیصی برای سیاتیک می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • اشعه ایکس. یک آزمایش تشخیصی است که با استفاده از پرتوهای انرژی الکترومغناطیسی نامرئی تصاویری از بافت‌های داخلی، استخوان‌ها و اندام‌ها را روی فیلم تولید می‌کند.
  • تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI). یک روش تشخیصی که با استفاده از ترکیبی از آهن رباهای بزرگ، فرکانس‌های رادیویی و رایانه تصاویر مفصلی از اندام‌ها و ساختارهای بدن تولید می‌کند.
  • الکترومیوگرافی و مطالعه هدایت عصب یا نوار عصبی (EMG و NCS). این دو روش تشخیصی با هم انجام می‌شوند و تکانه‌های الکتریکی عضلات را ضبط و تحلیل می‌کنند. در آزمایش EMG ، سوزن‌های نازکی در عضله قرار می‌گیرند تا فعالیت الکتریکی را ثبت کنند. NCS غالباً همراه با EMG برای تعیین عملکرد طبیعی عصب انجام می‌شود. سپس الکترودها در مکان‌های مختلف روی پوست در امتداد مسیر عصبی قرار می‌گیرند. در هنگام تحریک عصب در مکان‌های مختلف، پزشک می‌تواند محل خاص آسیب را تعیین کند.

درمان‌های غیر جراحی برای درد سیاتیک


درمان‌های غیر جراحی برای درد سیاتیک

بیشتر پزشکان برای درمان دردهای سیاتیک کمر، درمان‌های محافظه کارانه را توصیه می‌کنند. از جمله متداول‌ترین درمان‌های تجویز شده عبارتند از:

  • استراحت در رختخواب – در بیشتر شرایط، پزشکان دوره‌های طولانی استراحت را توصیه نمی‌کنند. اگرچه ممکن است پس از عود درد سیاتیک، دوره‌های کوتاه استراحت لازم باشد اما شما باید تا حد امکان فعال باشید تا سرعت بهبودی خود را افزایش دهید و خطر پیشرفت بیماری خود را به یک بیماری مزمن محدود کنید.
  • گرما یا یخ درمانی – استفاده از سرما برای تسکین کمر درد و کاهش تورم برای بسیاری از مبتلایان به سیاتیک کاملاً موثر است. دوره‌های کوتاه استفاده از یخ، ۲۰ دقیقه یا کمتر، باید با گرما درمانی جایگزین شوند. گرما نیز می‌تواند درد را تسکین دهد، گردش خون را افزایش داده و بهبودی را تسریع کند.
  • داروهای ضد التهاب – یکی از کلیدی‌ترین واکنش‌های فیزیولوژیکی به درد سیاتیک، التهاب بافت اطراف است که می‌تواند علائم درد را تشدید کند. به همین دلیل است که بسیاری از پزشکان داروهای ضد التهابی مانند NSAIDS (به عنوان مثال آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن) را برای کاهش تورم توصیه می‌کنند.
  • مسکن‌ها – یکی از اولویت‌های درمان درد سیاتیک، کنترل علائم درد است. بنابراین پزشک شما باید بلافاصله پس از تشخیص، داروهای مسکن را برای شما تجویز کند. اگرچه این درد ممکن است شدید باشد، اما بیشتر پزشکان توصیه می‌کنند که بیماران ابتدا از داروهای مسکن بدون نسخه استفاده کنند. زیرا داروهای OTC ممکن است به اندازه داروهای تجویزی برای بسیاری از بیماران موثر باشند. همچنین بسیاری از این داروها دارای خواص ضد التهابی هستند که به تسکین درد کمک می‌کنند.
  • فیزیوتراپی – برای بسیاری از بیماران، فیزیوتراپی (شامل کشش و تمرینات تقویت کننده کمر) می‌تواند به کاهش درد سیاتیک کمک کند. این تمرینات می‌توانند به کشش کمر و کاهش فشار بر عصب سیاتیک کمک کنند. همچنین ممکن است به شما کمک کنند تا ستون فقرات شما در حالت طبیعی قرار بگیرد تا درد کمتری داشته باشید.
  • ورزش – یکی از فاکتورهای اساسی برای بسیاری از بیماران مبتلا به درد سیاتیک وجود چربی شکم است. این امر نه تنها به ستون فقرات فشار می‌آورد و شما را مستعد ابتلا به فتق دیسک می‌کند، بلکه ممکن است با افزایش فشار بر عصب سیاتیک، وضعیت سیاتیک را نیز تشدید کند. این یکی از دلایل اصلی ضروری بودن ورزش منظم است که شامل کشش، ورزش قلبی عروقی و ورزش عضله سازی می‌باشد.
  • جراحی: تنها گزینه درمان برای حدود ۵ تا ۱۰ درصد بیماران درد سیاتیک، جراحی است. این بیماران حداقل به مدت سه ماه به درمان‌های محافظه کارانه پاسخ نداده‌اند. بنابراین بهترین گزینه برای این بیماران دیسککتومی یا لامینکتومی است.

مقالات مرتبط

فهرست
Call Now Buttonمشاوره رایگان